Przedsiębiorcy korzystający z 19-procentowego podatku liniowego rozliczają swoje dochody przede wszystkim na formularzu PIT-36L. W przeciwieństwie do osób opodatkowanych według skali podatkowej nie korzystają z kwoty wolnej od podatku, a możliwość stosowania niektórych ulg i preferencji jest ograniczona.

Prawidłowe rozliczenie wymaga jednak czegoś więcej niż zastosowania stawki 19%. Przedsiębiorca musi uwzględnić przychody, koszty ich uzyskania, składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, zaliczki wpłacane w trakcie roku oraz ewentualne straty z poprzednich lat.

Jak wypełnić PIT-36L za 2026 rok, jakie odliczenia przysługują przedsiębiorcy i kiedy trzeba złożyć deklarację? Przedstawiamy praktyczny poradnik z przykładami.

PIT-36L – kto składa deklarację?

PIT-36L jest przeznaczony przede wszystkim dla osób fizycznych osiągających dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej opodatkowanej podatkiem liniowym. Z formularza korzystają również podatnicy uzyskujący dochody z działów specjalnych produkcji rolnej, jeżeli wybrali taką formę opodatkowania i spełniają ustawowe warunki. Przedsiębiorcy rozliczający działalność według skali podatkowej korzystają zasadniczo z PIT-36, natomiast podatnicy opodatkowani ryczałtem składają PIT-28. Co istotne, podatek liniowy nie obejmuje automatycznie innych dochodów podatnika, na przykład wynagrodzenia z umowy o pracę.

PIT-36L i PIT-37 w jednym roku

Osoba prowadząca działalność gospodarczą opodatkowaną liniowo może jednocześnie uzyskiwać dochody z pracy na etacie. W takim przypadku co do zasady składa dwa zeznania: PIT-36L dotyczący działalności gospodarczej i PIT-37 obejmujący dochody opodatkowane według skali podatkowej za pośrednictwem płatnika. Nie można jednak dowolnie łączyć podstaw opodatkowania z obu deklaracji. Każde źródło należy rozliczyć zgodnie z właściwymi przepisami.

Podatek liniowy – co warto wiedzieć przed rozliczeniem?

Stawka podatku liniowego wynosi 19% podstawy opodatkowania, niezależnie od wysokości dochodu. Nie obowiązuje tutaj kwota wolna od podatku wynosząca 30 000 zł ani skala podatkowa przewidująca stawki 12% i 32%. Nie oznacza to jednak, że podatek liniowy jest korzystniejszy zawsze wtedy, gdy przedsiębiorca osiąga dochody przekraczające 120 000 zł. Przy ocenie opłacalności tej formy opodatkowania znaczenie mają również zasady ustalania składki zdrowotnej, dostępne odliczenia oraz sytuacja rodzinna podatnika.

Ograniczenia dotyczące współpracy z pracodawcą

Prawo do opodatkowania liniowego może zostać utracone, jeżeli przedsiębiorca uzyskuje przychody ze świadczenia usług na rzecz obecnego lub byłego pracodawcy, odpowiadających czynnościom wykonywanym w tym samym roku podatkowym w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy. W takim przypadku może być konieczne rozliczenie dochodu według skali podatkowej oraz przeliczenie zaliczek. Przedsiębiorca powinien zatem sprawdzić, czy wykonywana w ramach działalności praca nie powoduje zastosowania tego ograniczenia.

Jakie dokumenty przygotować do PIT-36L?

Przed wypełnieniem formularza należy zgromadzić dane wynikające z prowadzonej dokumentacji księgowej. Podstawą rozliczenia mogą być między innymi podatkowa księga przychodów i rozchodów albo księgi rachunkowe, zależnie od rodzaju i skali działalności. Przydatne będą także informacje dotyczące zapłaconych składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, zaliczek na podatek, strat z poprzednich lat oraz wydatków uprawniających do odpowiednich ulg.

Warto wcześniej ustalić, czy przedsiębiorca korzystał w 2026 roku ze szczególnych preferencji, na przykład ulgi badawczo-rozwojowej lub IP Box, ponieważ może to wymagać dodatkowych formularzy.

Jak wypełnić PIT-36L za 2026 rok krok po kroku?

Krok 1. Dane identyfikacyjne, urząd skarbowy i rok podatkowy

W pierwszej części formularza należy wskazać rok podatkowy 2026, właściwy urząd skarbowy oraz wymagane dane przedsiębiorcy. Podatnik prowadzący działalność gospodarczą posługuje się numerem NIP. Należy również oznaczyć cel złożenia zeznania: złożenie deklaracji po raz pierwszy albo korektę wcześniej przekazanego dokumentu.

Krok 2. Informacje dodatkowe dotyczące działalności

Kolejna część formularza obejmuje określone informacje dotyczące sposobu prowadzenia działalności i stosowanych zasad podatkowych. W zależności od sytuacji mogą one dotyczyć między innymi prowadzenia ksiąg rachunkowych, stosowania kwartalnych lub uproszczonych zaliczek, metody ustalania różnic kursowych oraz korzystania ze szczególnych zwolnień. Podatnik powinien zaznaczyć wyłącznie informacje odpowiadające rzeczywistemu sposobowi rozliczania działalności w 2026 roku.

Krok 3. Ustalenie przychodów i kosztów

Podstawą obliczenia podatku liniowego jest prawidłowe ustalenie dochodu z działalności gospodarczej. Przychody mogą obejmować między innymi należności ze sprzedaży towarów, wykonanych usług oraz inne przychody zaliczane do tego źródła. Kosztami uzyskania przychodów są natomiast odpowiednio udokumentowane wydatki poniesione w celu osiągnięcia przychodów albo zachowania lub zabezpieczenia ich źródła, z uwzględnieniem ustawowych wyłączeń. Nie każdy wydatek poniesiony przez przedsiębiorcę stanowi koszt podatkowy. Konieczne jest sprawdzenie jego charakteru i związku z działalnością.

Przykład ustalenia dochodu:

Przedsiębiorca uzyskał w 2026 roku przychody podatkowe w wysokości 240 000 zł.

Koszty uzyskania przychodów wyniosły 140 000 zł.

Dochód przed dodatkowymi odliczeniami wynosi:

240 000 zł − 140 000 zł = 100 000 zł.

Jeżeli pominiemy pozostałe odliczenia oraz inne okoliczności wpływające na podstawę opodatkowania, podatek liniowy wyniesie:

100 000 zł × 19% = 19 000 zł.

W praktyce wynik może być niższy po uwzględnieniu przysługujących odliczeń lub strat z poprzednich lat.

Krok 4. Rozliczenie składek społecznych

Zapłacone składki na ubezpieczenia społeczne mogą być uwzględniane zgodnie z zasadami przewidzianymi w ustawie o PIT. W zależności od sytuacji przedsiębiorca może zaliczyć odpowiednie składki do kosztów uzyskania przychodów albo odliczyć je od dochodu. Nie można jednak pomniejszyć podstawy opodatkowania dwukrotnie o te same składki. Przed wypełnieniem deklaracji warto zatem sprawdzić, które składki zostały już uwzględnione w dokumentacji księgowej.

Krok 5. Składki zdrowotne – limit na 2026 rok

Przedsiębiorcy opodatkowani podatkiem liniowym mogą uwzględnić zapłacone składki zdrowotne poprzez zaliczenie ich do kosztów uzyskania przychodów albo odliczenie od dochodu.

W 2026 roku łączny limit wynosi 14 100 zł.

Oznacza to, że suma składek zdrowotnych zaliczonych do kosztów podatkowych i odliczonych od dochodu nie może przekroczyć tej kwoty.

Przykład: Przedsiębiorca zapłacił w 2026 roku składki zdrowotne w łącznej wysokości 15 000 zł.

Jeżeli spełnia pozostałe warunki, może uwzględnić podatkowo maksymalnie 14 100 zł zapłaconych składek. Pozostała kwota nie podlega rozliczeniu w ramach wskazanego limitu. Należy również pamiętać, że podatek liniowy nie pozwala na bezpośrednie odliczanie składki zdrowotnej od podatku według zasad obowiązujących przed 2022 rokiem.

Krok 6. Straty z lat poprzednich

Jeżeli przedsiębiorca poniósł wcześniej stratę z pozarolniczej działalności gospodarczej, może rozliczyć ją na zasadach wynikających z ustawy o PIT. Co do zasady strata może zostać odliczona od dochodu z tego samego źródła w ciągu pięciu kolejnych lat podatkowych. Podatnik może skorzystać z odliczania w częściach, z ograniczeniem do 50% danej straty w jednym roku, albo – po spełnieniu wymaganych warunków – zastosować jednorazowe odliczenie do wysokości 5 000 000 zł. Przed wykazaniem straty należy sprawdzić jej wysokość, rok powstania i dotychczasowe odliczenia.

Krok 7. Ulgi i odliczenia

Wybór podatku liniowego ogranicza korzystanie z niektórych preferencji podatkowych, ale nie oznacza całkowitego braku ulg. Przedsiębiorca może być uprawniony między innymi do:

• Odliczenia wpłat na IKZE.
• Ulgi termomodernizacyjnej.
• Ulgi badawczo-rozwojowej.
• Ulgi na robotyzację.
• Ulgi na prototyp.
• Ulgi na ekspansję.
• Ulgi związanej z terminalem płatniczym.
• Innych preferencji przewidzianych dla prowadzonej działalności.

Każda z tych ulg podlega własnym warunkom i ograniczeniom. W niektórych przypadkach wymagane jest dołączenie odrębnego załącznika. Należy również pamiętać, że od podatku liniowego nie odlicza się ulgi prorodzinnej. Jeżeli jednak przedsiębiorca uzyskuje również dochody opodatkowane według skali podatkowej, może rozliczyć ulgę na dzieci w odpowiednim zeznaniu, o ile spełnia ustawowe warunki.

Krok 8. Obliczenie podatku i zaliczek

Po ustaleniu podstawy opodatkowania należy obliczyć podatek według stawki 19%. W odpowiednich częściach formularza wykazuje się informacje dotyczące należnych zaliczek oraz kwot faktycznie wpłaconych w trakcie roku. Nie należy utożsamiać zaliczki należnej z kwotą wpłaconą. Różnice między nimi mogą mieć znaczenie dla prawidłowego rozliczenia rocznego. Na tej podstawie ustala się ostateczny podatek do zapłaty albo nadpłatę.

PIT-36L a wspólne rozliczenie małżonków

Przedsiębiorca uzyskujący dochody opodatkowane podatkiem liniowym zasadniczo nie może korzystać ze wspólnego opodatkowania małżonków na zasadach właściwych dla skali podatkowej. Ustawodawca przewidział jednak wyjątek dotyczący tzw. zerowego PIT-36L.

Możliwość wspólnego rozliczenia może wystąpić, gdy przez cały rok podatkowy przedsiębiorca nie osiągał przychodów ani nie ponosił kosztów związanych z działalnością opodatkowaną liniowo oraz nie wystąpiły określone ustawowo doliczenia, odliczenia i korekty wyłączające preferencję.

Nie wystarczy zatem, że w PIT-36L ostatecznie nie wystąpi podatek do zapłaty.

Przykład: Przedsiębiorca przez cały 2026 rok nie osiągał przychodów i nie ponosił kosztów podatkowych z działalności opodatkowanej liniowo. Jeżeli spełnia również pozostałe warunki ustawowe, może być uprawniony do wspólnego rozliczenia dochodów opodatkowanych według skali ze swoim małżonkiem.

Sytuację należy jednak oceniać indywidualnie, z uwzględnieniem wszystkich przesłanek wynikających z ustawy.

Jakie załączniki mogą być wymagane do PIT-36L?

W zależności od sytuacji podatnika mogą być potrzebne między innymi:

• PIT/B – informacja o dochodzie lub stracie z pozarolniczej działalności gospodarczej.
• PIT/DS – informacja dotycząca działów specjalnych produkcji rolnej.
• PIT/O – załącznik obejmujący określone odliczenia.
• PIT/BR – załącznik dotyczący ulgi badawczo-rozwojowej.
• PIT/IP – formularz wykorzystywany przy odpowiednim rozliczeniu IP Box.
• PIT/ZG – załącznik dotyczący określonych dochodów zagranicznych.

Nie każdy przedsiębiorca jest zobowiązany do składania wszystkich wymienionych dokumentów. Zakres załączników zależy od źródeł dochodów i zastosowanych preferencji.

Jak złożyć PIT-36L przez Internet?

PIT-36L można złożyć elektronicznie, między innymi za pomocą usługi Twój e-PIT Ministerstwa Finansów lub systemu e-Deklaracje. Przy korzystaniu z Twój e-PIT przedsiębiorca powinien samodzielnie uzupełnić informacje dotyczące przychodów, kosztów, składek, zaliczek i przysługujących odliczeń. PIT-36L nie podlega automatycznej akceptacji. Samo pojawienie się przygotowanego zeznania w systemie nie oznacza jego złożenia. Po uzupełnieniu deklaracji należy ją zaakceptować, wysłać i pobrać UPO.

Do kiedy złożyć PIT-36L za 2026 rok?

Zeznanie PIT-36L za 2026 rok należy złożyć od 15 lutego do 30 kwietnia 2027 roku. Do końca terminu składania zeznań trzeba także uregulować ewentualny podatek wynikający z rozliczenia rocznego. Jeżeli po wysłaniu deklaracji podatnik zauważy błąd, może złożyć korektę na zasadach określonych w Ordynacji podatkowej.

Podsumowanie

PIT-36L służy przede wszystkim do rozliczania działalności gospodarczej opodatkowanej 19-procentowym podatkiem liniowym.

Przed wypełnieniem formularza należy ustalić wysokość przychodów, kosztów, składek i zaliczek. Szczególnej uwagi wymagają odliczenia składek zdrowotnych, których limit w 2026 roku wynosi 14 100 zł, oraz ograniczenia dotyczące ulg i wspólnego rozliczenia małżonków.

PIT-36L za 2026 rok należy złożyć najpóźniej 30 kwietnia 2027 roku. Zeznanie udostępnione w usłudze Twój e-PIT wymaga samodzielnego uzupełnienia i wysłania.

Podstawa prawna:

• Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych;
• Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa.

Twój podatek ma moc! Przekaż 1,5% na Akademię Liderów Innowacji i Przedsiębiorczości Fundacja dr Bogusława Federa, wpisując w PIT numer KRS 0000318482. Wspieraj z nami polską mikroprzedsiębiorczość.

r.pr. Anna Mierzejewska - radca prawny przy Okręgowej Izbie Radców Prawnych w Warszawie. Prowadzi Kancelarię Radcy Prawnego, współpracując z zespołem składającym się z radców prawnych, adwokatów i aplikantów. Doświadczenie zawodowe zdobywała w renomowanych kancelariach prawnych, świadcząc pomoc prawną zarówno na rzecz przedsiębiorców, jak i osób fizycznych.

Specjalizuje się w obsłudze prawnej przedsiębiorców, fundacji i stowarzyszeń, a także klientów indywidualnych. Zajmuje się m.in. doradztwem w zakresie obowiązków podatkowych, ulg i rozliczeń rocznych, w tym rozliczeń PIT. Współpracuje również z doradcą podatkowym w celu zapewnienia klientom bezpiecznych i zgodnych z prawem rozwiązań.

Prowadzi zajęcia dydaktyczne z zakresu prawa na Uniwersytecie VIZJA w Warszawie, dzieląc wiedzą praktyczną ze studentami.